ಸಾವಿನ ಮಾತು..!

ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಬಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರದು ಒಂದೊಂದು ತರಹ.

ಮುಂಗಾರುಮಳೆಯ ದೃಶ್ಯ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹೀರೋಗೂ ವಿಲನ್ ಗೂ ನಡೆದ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಾರ, ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶ. ” ಮೈಕೈಯೆಲ್ಲಾ ಊದ್ಕಂಬಿಟ್ಟೈತೆ..” ಅನ್ನುವುದರಿಂದ ತನ್ನ ಕಥನವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾನಾತ. ಹೊಡೆದಾಟ ನಡೆದ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಹೇಗಾದರೂ ಮುಗಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅವನ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಶೈಲಿ ಆ ರೀತಿ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯಂದಿರು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಥಾ ಪವಾಡ ನಡೆದರೂ ಅದು ನಡೆಯಬಲ್ಲದು ಎಂದು ನಂಬಿಸಲಿಕ್ಕೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ” ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ… ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ..” ಅಂತಲೇ ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಈ ಊರಾದರೆ, ಈಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟವಾದರೆ ಕತೆಯ ಮಧ್ಯದ ರೋಮಾಂಚಕತೆಯನ್ನು, ಬೇಕಾದ ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್ ರಿಯಲಿಸ್ಮ್ ನ್ನು, ಅನೂಹ್ಯ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಲಾಜಿಕ್ಕು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತದಲ್ಲವಾ!

ಉಪೇಂದ್ರ ತನ್ನ “ಉಪೇಂದ್ರ” ಎಂಬ ವಿಚಿತ್ರ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಳಸಿದ್ದು, ವಿಕ್ರಮ-ಬೇತಾಳ ಕತೆಯೊಳಗೆ ಕತೆಯಾಗಿ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಲಾಜಿಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡ.

ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ಸುನಂದಾ ಕಡಮೆ, ವಸುಧೇಂದ್ರ, ಅಲಕಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಅವರ ಕತೆಗಳು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬಂತೆ, ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕತೆಯ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಚಂದದ ಹೋಲಿಕೆಗಳ, ಉಪಮೆಗಳ ಲೇಪವಿರುತ್ತದೆ,ಕೊನೆಗೊಂದು ನೆನಪಲ್ಲುಳಿವ ತಿರುವು ಅಥವಾ ಗಾಢವಾದ ಭಾವವಿರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯಿರದು.

ಒಂದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲೇಖಕರಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಅವರೊಳಗಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಅನುಭವ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತೀ ಕಥೆಯೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂರ್ತಿ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಸಿಕ್ಕಿದಂತೆ, ಹೊಳಹು ದೊರಕಿದ ಕೂಡಲೇ ಲೇಖಕನ ಮನದೊಳಗೆ ಪಾತ್ರಗಳು ಎದ್ದು ಓಡಾಡುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬರೆಯುತ್ತ ಕುಳಿತಾಗ ಪಾತ್ರಗಳೇ ಎದುರುಬಂದು ನಾನಾ ವಿಧದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ ಬದಲಾದರೂ ಸಾಕು, ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೂದಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ ಓದಿಯಾದ ನಂತರ ಓದುಗನಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಥೆ ಏನೆಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಬಳಿಕ, ಆ ಲೇಖಕ ಕಥೆ ಹೇಳಲು ಯಾವ ರೀತಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಯಾವ ವಿಷಯ ಮೊದಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು? ಕೊನೆಯ ತಿರುವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಯಾವ್ಯಾವ ತರಹ ತಿಣುಕಾಡಿದ್ದಾನೆ, ಯಾವ ತಂತ್ರ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ, ಪಾತ್ರಪೋಷಣೆಗೆ, ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ, ರೂಪಕಗಳಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾನೆ.. ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಕಥನಕಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ.

ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ-ಇಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ, ಕಥನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕಥೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಇದರ ಲೇಖಕ ಯಾರೋ ತಿಳಿಯದು. ಬಹುಶಃ ಅರಾಬಿಕ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿರುವಂತದ್ದು. ಸಾಮರ್ಸೆಟ್ ಮಾಮ್ ನ ’ಶೆಪ್ಪಿ’ ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೆಫ್ರಿ ಆರ್ಚರ್ ತನ್ನ “ಟು ಕಟ್ ಅ ಲಾಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಶಾರ್ಟ್” ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ “ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ..” ಎಂದಿದ್ದಾನೆ.  ಪುಟ್ಟ ಕತೆಯಾದರೂ ಕಥನ ತಂತ್ರ, ಕೊನೆ ತಿರುವು, ಓದುಗನಿಗೆ ತಟ್ಟುವ ಅಂಶದಿಂದ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನಾಮಿಕ ಅರಾಬಿಕ್ ಲೇಖಕನಿಗೊಂದು ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತ ಈ ಕತೆಯ ಅನುವಾದ ನಿಮಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

**********

ಸಾವು ಹೇಳಿದ್ದು..!

ಬಾಗ್ದಾದಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬ ಅಂದು ತನ್ನ ಸೇವಕನನ್ನು ದಿನಸಿ ಸಾಮಾನು ಖರೀದಿಸಲು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಹೋದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಸೇವಕ ಭಯಭೀತನಾಗಿ ವಾಪಸ್ಸಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಾಲು ಸಾಲು ಬೆವರ ಹನಿ. ಭೀತಿಯ ದನಿಯಲ್ಲಿ “ಸಾಹುಕಾರನೇ, ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಹೆಂಗಸು ನನಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಳು. ಯಾರೆಂದು ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಆಕೆ ಸಾವಾಗಿದ್ದಳು. ನನ್ನತ್ತ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಳು. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಜೀವ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಓಡಿ ಬಂದಿದ್ದಾಯ್ತು,” ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು “ಈಗ ನೀವು ತಮ್ಮ ಕುದುರೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಆಕೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು “ಸಮಾರ್ರಾ” ಗೆ ಹೋಗುವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ತಿಳಿಯದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವೆ…ದಯವಿಟ್ಟು ಕುದುರೆ ಕೊಟ್ಟು ನನ್ನ ರಕ್ಷಿಸಿ” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.

ವ್ಯಾಪಾರಿಯಿಂದ ಕುದುರೆ ಪಡೆದು, ಏರಿ ಕುಳಿತು, ತಡ ಮಾಡದೇ ಸೇವಕ ವೇಗವಾಗಿ ಸಮಾರ್ರಾ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸಿದ.

ಕುತೂಹಲದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾನೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದು ಜನಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ, ನನ್ನ ಕಂಡೊಡನೆ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ನೇರವಾಗಿ “ಈ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಸೇವಕ ನಿನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಅವನತ್ತ ಭಯಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕಾರಣವೇನು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ.

ನಾನು ಹೇಳಿದೆ,” ವ್ಯಾಪಾರಿಯೇ,ಅದು ಭಯಪಡಿಸುವ ನೋಟವಲ್ಲ. ಆತನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಾಗ್ದಾದಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೊಡನೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ನನಗೆ ಅವನ ಭೇಟಿ ಇಂದು ರಾತ್ರಿ “ಸಮಾರ್ರಾ”ದಲ್ಲಿ ಎಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು”!